Vergeven en vergeten, deel 3: Wanneer zijn we zover dat we willen vergeven

Vergeven om te vergeten

Wat mag vergeven worden en wat niet? Kan iets te groot zijn om te kunnen worden vergeven? Is vergeven hetzelfde als iets goed vinden, goed praten?

Wij mensen kunnen gekwetst worden door veel dingen, gevoelige wezens als we zijn. Het kan gaan om een nare opmerking van een buurvrouw, een familielid die je verjaardag vergeet, maar ook om grote dingen als mishandeling of misbruik…ieder mens kan gewond raken in de strijd die het leven soms is.

Vergeven betekent niet dat je goed praat wat fout is. Vergeven is jezelf je leven terug geven.

Acceptatie is de eerste stap  Om te kunnen vergeven is het nodig dat je eerst goed zich krijgt op wat je is overkomen. Je kunt pas gaan vergeven als je echt hebt gevoeld dat jij slachtoffer bent. Daarvoor vertellen we ons verhaal aan anderen. Hun reactie bevestigt dat het inderdaad niet goed is wat ons is overkomen. We vertellen hoe we zijn gekwetst, totdat we voelen dat we echt gehoord en gezien zijn in onze pijn. Dat is de reden dat sommige mensen hun verhaal tientallen malen moeten vertellen van zichzelf: precies tot het moment dat iemand echt naar ze luistert.

Pas dan kunnen we gaan accepteren wat er is gebeurd. Het accepteren van de realiteit is een eerste stap naar vergeving. Hoe vaak zeggen we niet ‘Als hij nu dit of dat had gedaan, dan was het anders geweest.’ We frustreren onszelf met de gedachte dat de werkelijkheid anders had moeten zijn dan hij nu eenmaal was. Dit kost ons veel energie en put ons uit.

Als je klaagt, dan maak je een slachtoffer van jezelf. Ga weg van de situatie, verander de situatie of accepteer het. De rest is gekkenwerk.
                                                                                                                     -Eckhart Tolle-

Acceptatie begint als we begrijpen dat we de realiteit niet kunnen veranderen. Sterker nog: als we dat proberen, houden we vast aan een illusie. Als iemand bijvoorbeeld een hele harde stem heeft, en jou bij elke vergadering overstemt, dan kun je je daar wel aan ergeren, maar heeft dit zin? Die ander heeft nu eenmaal dit stemgeluid. Jij kunt wel je gedachten hierover veranderen en je gedrag. Gaur Gopal legt dit op een eenvoudige manier uit:

Is iemand die de realiteit accepteert een slappeling, die alles maar over zich heen laat komen? Nee, diegene bewaart zijn of haar energie om dingen in de toekomst daadwerkelijk anders te doen. Een krachtige aanpak die echt helpt, omdat hij gebaseerd is op feiten en niet op dromen.

Wanneer je de situatie of de mens over wie het gaat, hebt geaccepteerd, ontstaat er rust. Je vertelt een ander verhaal. Ook aan de mensen om je heen.

Zelfinzicht  Zelfinzicht is een andere deur naar vergeving van anderen. Pas als je voelt dat je zelf ook niet altijd alles goed doet, en in staat bent om dat met mededogen bij jezelf te zien, dan ben je ook minder geneigd om anderen verwijten te maken. Sterker nog: vaak valt je oog op de fout van een ander, omdat het precies iets is waar jij zelf al heel lang mee worstelt of hebt geworsteld in het verleden.  In de bijbel verwijzen de bekende woorden van Jezus hiernaar als hij, bij een tot steniging veroordeelde overspelige vrouw, in het stof schrijft: “Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.”, waarop de menigte uiteen gaat. En ook: “Waarom kijk je naar de splinter in het oog van je broeder of zuster, terwijl je de balk in je eigen oog niet opmerkt?”

Vergeven of vergeten: wat is het verschil?  Als je iemand iets hebt vergeven, kun je het daadwerkelijk gaan vergeten. Wanneer je het bent vergeten, en dus niet het proces van vergeven bent doorgegaan, kan het je blijven overvallen. Het gevoel van pijn, de herinnering aan wat iemand je heeft aangedaan, grijpt je dan in je nek en dat op een moment dat je het totaal niet verwacht.

Wanneer zijn we zover dat we iemand willen vergeven?

  • We hebben/krijgen teveel last van de pijn, woede, slachtofferschap, oordelen en angsten. Je wilt jezelf niet langer pijnigen met gevoelens, emoties en gedachten.
  • We zien/horen dat de ander berouw heeft en/of spijt betuigt.
  • We krijgen inzicht in ons eigen aandeel, wat helpt om compassie te voelen, met onszelf en de ander.
  • We beseffen dat die ander ons nooit spijt zal betuigen, omdat hij of zij ver weg woont, Alzheimer heeft, of is overleden.
  • Het kost teveel energie om niet te vergeven en de details van het gebeurde en de pijn te onthouden.
  • Het geeft energie om te vergeven en het gevoel van vrijheid en ruimte te ervaren, doordat je niet meer verbonden bent aan deze herinnering.

In het laatste deel (deel 4): Hoe kun je beginnen met vergeven?

Marianne Landman, Het LijfLab

Bronvermelding: Ingangen tot Een cursus in wonderen, Willem Glaudemans / Het leven liefhebben door acceptatie, Tara Brach / Vier vragen die je leven veranderen, Byron Katie.